1. Căn cứ tiêu chuẩn áp dụng
- TCVN 4756:1989 – Quy phạm nối đất và nối không các thiết bị điện.
- TCVN 9358:2012 – Lắp đặt hệ thống nối đất cho công trình công nghiệp – Yêu cầu chung.
- Hồ sơ thiết kế và yêu cầu kỹ thuật của dự án.
2. Mục đích thí nghiệm
- Xác định giá trị điện trở nối đất (Ω) của hệ thống tiếp địa.
- Đánh giá khả năng tản dòng sự cố và chống sét của công trình.
- Phục vụ nghiệm thu, kiểm định an toàn điện.
3. Nguyên lý đo
Sử dụng phương pháp 3 cực (Fall-of-Potential Method) hoặc 4 cực tùy điều kiện thực tế:
- Một cọc dòng (C)
- Một cọc thế (P)
- Hệ thống nối đất cần đo (E)
Thiết bị tạo dòng điện thử qua đất và đo hiệu điện thế giữa các điện cực để tính toán điện trở theo định luật Ohm.
4. Thiết bị – dụng cụ
- Máy đo điện trở đất chuyên dụng (Earth Tester) đã kiểm định, hiệu chuẩn.
- Cọc thép phụ (2 hoặc 3 cọc).
- Dây đo chuyên dụng.
- Búa đóng cọc.
- Thước dây đo khoảng cách.
5. Điều kiện thí nghiệm
- Đo trong điều kiện đất tự nhiên (không ngập nước bất thường).
- Không đo khi trời mưa lớn hoặc đất bị bão hòa nước.
- Khoảng cách cọc phụ đảm bảo theo quy định (thường 20 – 50 m tùy quy mô hệ thống).
6. Trình tự thực hiện
6.1. Bố trí điện cực
- Đóng cọc dòng (C) và cọc thế (P) thẳng hàng với hệ tiếp địa (E).
- Khoảng cách:
- E – P ≈ 0,62 × khoảng cách E – C (theo phương pháp tiêu chuẩn).
6.2. Kết nối thiết bị
- Kết nối dây đo từ máy đến các cọc theo đúng ký hiệu.
- Kiểm tra tiếp xúc tốt, không lỏng.
6.3. Tiến hành đo
- Bật máy và thực hiện phép đo theo hướng dẫn thiết bị.
- Ghi lại giá trị điện trở hiển thị (Ω).
- Dịch chuyển cọc P ±5% khoảng cách để kiểm tra độ ổn định kết quả.
Thực hiện tối thiểu 3 lần đo.
7. Xử lý kết quả
- Lấy giá trị trung bình các lần đo hợp lệ.
- Nếu sai lệch lớn → kiểm tra lại vị trí cọc hoặc điều kiện đất.
Kết quả báo cáo: Điện trở tiếp địa (Ω).
8. Đánh giá kết quả
So sánh với yêu cầu thiết kế hoặc quy định:
- Hệ thống chống sét: thường ≤ 10 Ω
- Hệ thống điện công nghiệp: thường ≤ 4 Ω
- Trạm biến áp: có thể ≤ 1 – 2 Ω
(Giá trị cụ thể theo thiết kế công trình)
9. Báo cáo thí nghiệm
Báo cáo bao gồm:
- Thông tin công trình
- Sơ đồ bố trí cọc đo
- Điều kiện thời tiết
- Khoảng cách cọc
- Giá trị từng lần đo
- Giá trị trung bình
- Kết luận đạt/không đạt